Overboord zetten van religie beste oplossing


Ik lees prachtige verhalen over ‘geloof’ in de krant die vlak voor Kerstmis verscheen. Wat ik echter miste is een verhaal over ongeloof. Ook de levensvisie van iemand zonder geloof mag aandacht krijgen. Gelukkig wordt een ongelovige in onze samenleving nog getolereerd en loopt hij geen levensgevaar zoals in sommige landen.

Zelf ben ik opgegroeid in een katholiek gezin, ging naar het seminarie en werd pater-franciscaan. Na een loopbaan van missionaris en kapelaan kwam ik op het idee dat het christelijke verhaal eigenlijk ongelofelijk en ongeloofwaardig is. Ik ging me steeds meer verbazen over alles wat ik ooit als zoete koek had aangenomen. Hoe kon ik als mens met gezond verstand aannemen dat tweeduizend jaar geleden een maagd zwanger werd van de heilige geest, een kind zou baren, een zoon van god zelfs.

Geen bewijs

Hoe is het mogelijk dat hij doden tot leven wekt, aan het kruis sterft, begraven wordt, weer opstaat uit de dood en ten hemel wordt opgenomen. Hetzelfde geldt voor Mohammed, die door Allah een boek gedicteerd kreeg en op een gevleugeld paard naar Jeruzalem vloog. Op zo’n zelfde gevleugeld paard zou hij na zijn dood naar het paradijs zijn opgestegen. Allemaal gebeurtenissen waarvoor geen enkel bewijs is. Wat zonder enige evidentie beweerd wordt, kan ook zonder enige bewijsvoering terzijde geschoven worden.

Ik ben gaan inzien hoe ik zulke dingen kon gaan geloven ondanks de overduidelijke onredelijkheid ervan. Daarover schreef ik het boek ‘Ongelofelijk, van priester naar atheïst’. Met deze titel geef ik niet zozeer het ongelofelijke aan van de overgang van priester naar atheïst als wel dat ik het ongelofelijk vind dat ik jarenlang het katholieke geloof voor waar heb aangenomen: schepping, verrijzenis, hemelvaart, lichaam en bloed van Jezus in een stukje brood en een slok wijn.

De kern van mijn verhaal is dat als je geboren wordt in een gelovige familie je ook bijna ongemerkt de denkwijze en het geloof van je familie aanneemt. Een kind kun je van alles wijs maken, hij is door zijn afhankelijkheid goedgelovig. Opname in de familie en later in de gemeenschap van de franciscaanse broederschap maakt aanname van het geloof een soort vanzelfsprekendheid. Ik was in de houdgreep van het katholieke geloof. Mijn leven was verkokerd. Met moeite kwam ik er los van. Deze blind makende verkokering geldt op vergelijkbare wijze voor zowel christenen, joden als moslims. Geloof is voor mij nu synoniem aan bijgeloof.

Twijfel

Al tijdens mijn priester-studie groeide bij mij de twijfel. Die werd steeds sterker. Natuurlijk kan er geen enkele god bestaan. Duizenden jaren hebben mensen geloofd in bovennatuurlijke wezens. In onze streken waren dat o.a. Wodan,Thor en Donar. Voor het verklaren van het onweer hebben we nu geen Donar meer nodig. Vanuit het klassieke Griekenland kwamen Zeus, Apollo, Arthemis en niet te vergeten die gezellige Venus als een duvel uit een doosje tevoorschijn. Inmiddels is al jaren duidelijk dat al die goden en de heilige boeken die ze geschreven zouden hebben tot het rijk van de mythologie behoren. Er zijn vele verhalen uit oude geschiedenis bekend van maagdelijke geboortes, verrijzenissen en prachtige scheppingsverhalen.

De wereld is vele miljoenen jaren ouder dan de bijbel berekende. De evolutie-theorie geeft een voortreffelijke verklaring voor het ontstaan en voortbestaan van de wereld. Ook is er nog nooit enige aanwijzing geleverd dat het leven een hiernamaals kent. Dood is dood, zo simpel is het. Leven of bewustzijn zonder levende hersencellen is onmogelijk, zo leren hersenwetenschappers ons. Als we sterven, zijn we er geweest. Daar is geen woord Grieks bij. Alles wijst erop dat verrijzenisverhalen en het geloof in een paradijs de weigering is om te accepteren dat we sterfelijke wezens zijn.

Leven

De honderden godsdiensten in de wereld hebben allemaal een ander verhaal. Ze zijn tegenstrijdig aan elkaar en bestrijden elkaar. Ze kunnen niet allemaal waar zijn. Het meest voor de hand liggende en verstandige is dan ook aan te nemen dat geen enkele van die godsdiensten waar is.

De afgelopen tijd is me vaak voorgehouden dat mensen altijd een godsdienst nodig zullen blijven hebben. Waarvoor? Voor vragen als: Waar komen we vandaan? Waar halen we de moraal vandaan? Wat is de zin van ons leven?

Maar voor een antwoord op deze vragen is geloof in een bovennatuurlijk wezen of een door god geschreven boek niet nodig. Evolutiebiologen, paleontologen, kosmologen en andere wetenschappers kunnen prima verklaren hoe het leven begon en hoe het voortgaat. Wat ze nog niet weten, is altijd weer aanleiding tot verder wetenschappelijk onderzoek zonder een beroep te doen op een hemels wezen. De zin van het leven ligt in het leven zelf. Juist de dood opent ons de ogen voor het leven zelf. Na onze dood blijft slechts de herinnering bij onze nabestaanden over.

Is het geloof in een hemel of paradijs niet een teken dat we bang zijn voor de dood of weigeren aan te nemen dat het leven eindig is? Juist de dood maakt ons bewust van de rijkdom van het leven. Is het niet wonderlijk dat we leven? Wat de moraal betreft hebben we geen god nodig. Als we goed zijn omdat dit door een buitenaards wezen bevolen wordt, dan is dat bedenkelijk. Verantwoordelijkheid en morele normen halen we niet uit een mythologisch boek maar uit de menselijke natuur. Menselijk leven en samenleven zou onmogelijk worden zonder rekening te houden met elkaar. Hebben zogenaamd heilige boeken en godsdiensten door hun wederzijdse onverdraagzaamheid de wereld niet juist veel ellende bezorgd?

Verstand

Natuurlijk is godsdienstvrijheid een belangrijk cultuurgoed, maar misschien is bevrijding van godsdienst een nog beter en vredelievender perspectief. Het seculiere denken heeft mij gelukkiger gemaakt. Voor mij is de overgang naar ongeloof of gewoon seculier denken een verademing geweest; ik kan alle gelovigen zo’n overgang aanbevelen.

De neiging massaal beschuldigend te wijzen naar de islam is onterecht en gevaarlijk. Gelukkig hebben ook vele moslims de aanslagen veroordeeld. Het feit, dat een geloof de basis kan zijn voor zulke barbaarse moorden geeft te denken. Is niet elk geloof op emotie en fantasie gebaseerd? Godsdiensten hebben een bloedig spoor door de geschiedenis getrokken. Eeuwenlang heeft in het westen het christendom gedomineerd en volop gekoloniseerd in niet-westerse landen. Dat heeft haat en verdeeldheid gezaaid. Vanzelfsprekend moet terrorisme bestreden worden, maar nog belangrijker lijkt mij, dat religie als zodanig veel sterker bekritiseerd gaat worden. De aanslagen zijn ook een aanklacht tegen het fenomeen godsdienst. Hoeveel gelovigen zullen nu gaan inzien dat geloof in een god, een hemel (paradijs), een boek dat aan profeten als Mozes, Jezus en Mohammed gegeven zou zijn gewoon baarlijke nonsens is. Laat het gezond verstand zegevieren

Anton Mullink, Haarlem

 

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *